از نظر ارزيابى وحدتاسلامى : مثلًا يكى از هدفهاى اسلامى وحدت است . ما بايد بدانيم اسلام براى اين هدف چه اندازه ارزش قائل است . حج براى اين است . احساس همبستگى سبب مىشود به كمك يكديگر بياييم ، نه اينكه دو ميليون يهودى قبله اوّلى مسلمين را غصب كنند و ما ناظر باشيم . از نظر درك سرمايه ها : ما بايد اولًا بدانيم چه سرمايه هاى اسلامى از كتابها ، هنرها ، ابتكارها ، صنايع ، سابقه تمدن و فرهنگ و سهم در فرهنگ جهان داريم و بعد بدانيم براى حفظ اين سرمايه ها و معرفى آنها چه اقداماتى بايد بكنيم . فلسفه اين دانستنها اين است كه به ملت ما غرور و شخصيت مىدهد . سرمايه هاى فرهنگى و سرمايه هاى انسانى : يكى از سرمايه هاى ما جوانان ما ، كودكان ماست . اين سرمايه ها را بايد حفظ و نگهدارى كنيم . ما برعكس ، جوانان را به بهانه هاى مختلف طرد مىكنيم ، به دامن دشمن مىاندازيم . فرهنگ مستقل : يكى ديگر از سرمايه هاى ما فرهنگ مستقل ماست به نام تعصب نداشتن از دست ما نگيرند قوانين آسمانى ماست كه جانشين ندارد . سرمايه عفاف : عفاف ما و تقواى ماست كه [ مىخواهند ] از دست ما بگيرند فكر مستقل و عزت و شرف ماست كه [ مىخواهند ] به بهانه و نام تمدن از ما بگيرند . عوامل رشد دهنده و عوامل خوابآور : 8 . ما نيازمنديم به عواملى كه بر رشد ما بيفزايد و بيدار كننده باشد و بايد با عواملى كه خوابآور است مبارزه كنيم . بسيارى از شعربازىها و درويشىها مانع رشد ماست ، همچنانكه بسيارى از كتابها ، فيلمها ، مجله ها براى اين است كه ما را غافل نمايند . سيدجمال : 9 . سيدجمالالدين به اين دليل مورد احترام است كه افكارش ، خطابه هايش ، نوشته هايش ، فعاليتهايش همه بيدار كننده است . هيچ دليل ديگرى غير از اين لازم نيست . تفكر عبادت است زيرا رشد است : 10 . اسلام كه تفكر را نوعى عبادت مىداند طرفدار رشد است . مبارزه اسلام با تقليد و تعبد كوركورانه طرفدارى از رشد است : * ( انى ما اخاف على امتى الفقر و لكن اخاف عليهم سوء التدبر .